Een nieuwe kijk op management

Lang geleden woonde ik een seminar bij over management. Een partner van een bekend adviesbureau betoogde dat managen eenvoudig is. Hij vergeleek het met het balanceren van een bezemsteel op het topje van je vinger: de bezemsteel valt voortdurend om. Door goed op te letten hoe de bezemsteel zal vallen en steeds bij te sturen, blijft hij in balans. Hoe moeilijk kan het zijn?

Managen voor controle
Dit verhaal illustreert de (onbewuste) overtuigingen achter traditioneel management: "als je niet (pro) actief controleert en bijstuurt, zal er chaos ontstaan". Het management geeft instructies - wat er gedaan moet worden en hoe - en controleert de output. Een andere belangrijke veronderstelling is dat de gewenste resultaten dan "als vanzelf" uit het proces zullen voortkomen. En impliciet wordt er niet op vertrouwd dat teams autonoom de gewenste resultaten kunnen bereiken: de bezemsteel zal vallen als er niet opgelet wordt.

Lange tijd werkte deze opvatting prima: met een ogenschijnlijk voorspelbare groei op lange termijn was het relatief eenvoudig om een strategisch plan te maken, dit op te delen in periodieke planningen en de organisatie daarmee aan te sturen.

Trekken aan het gras
Maar het volgen van zo'n proces leidt niet meer automatisch tot de gewenste resultaten. Zoals eerder besproken, mislukken veranderingsprocessen vaak omdat medewerkers niet goed genoeg worden meegenomen in de beweging die het management nastreeft: gebrek aan draagvlak, onvoldoende focus en verandercapaciteit veroorzaken de meeste fricties. Het gevolg: onvoldoende wendbaarheid en veerkracht en weinig pro-activiteit op externe gebeurtenissen en ontwikkelingen. Het gevoel dat hierdoor bij veel managers ontstaat is dat ze bezig zijn "aan het gras te trekken in de hoop dat het daardoor sneller gaat groeien". Een vermoeiende en onbevredigende bezigheid.

Maar gras laat zich niet dwingen. Dat geldt voor alles in de natuur, inclusief de mens. Dit in tegenstelling tot "dingen", zoals bijvoorbeeld...tja: een bezemsteel. Teveel aansturing en controle, gedreven door onderliggend wantrouwen, leidt tot stress. Burn-outs als gevolg van werkstress zijn nu de belangrijkste beroepsziekte, in Nederland. De manier waarop organisaties worden geleid speelt hierbij een belangrijke rol.

Organiseren voor succes
Iedere tuinman weet dat je de voedingsbodem kunt beïnvloeden waardoor er een vruchtbare situatie ontstaat. Responsieve Organisaties slagen erin zo'n situatie te creëren en teams te laten gedijen. Hoe doen zij dat?

Allereerst wordt autonomie zoveel mogelijk belegd bij de medewerkers in teams. Mensen zijn gemotiveerder wanneer zij autonoom kunnen samenwerken. Dat betekent een hoge mate van zelfstandigheid, beslissingsbevoegdheid en verantwoordelijkheid. De mate van autonomie of zelfsturing kan verschillen, afhankelijk van de cultuur en overtuigingen die binnen de organisatie leven.

Vertrouwen
Maar wordt het dan geen chaos, zoals de metafoor van de bezemsteel voorspelt? Integendeel. Onderzoek naar zelfsturende teams toont keer op keer aan dat medewerkers die zelf bepalen hoe zij hun werk doen gemotiveerder zijn, beter samenwerken en betere resultaten boeken. Mits er duidelijkheid is over de richting en doelen. Het scheppen van die duidelijkheid, samen met het team, is waar de manager meerwaarde heeft.

De sleutel hier is vertrouwen. Vertrouwen is wederkerig, dus je krijgt wat je geeft: mensen doen hun best om het niet te beschamen en worden erdoor gemotiveerd.

Niet controleren, maar creëren!
Er blijft vervolgens nog genoeg te doen voor managers. Maar hun rol gaat nu over het creëren van de voedingsbodem voor succes - niet over aansturen en controleren.

Wat zijn de ingrediënten? Duidelijkheid over de doelen is al genoemd - uiteraard met voldoende draagvlak(70% van de teams is het niet eens met de doelen van hun management!). Daarnaast: zorg dat mensen tot hun recht komen! Dat betekent dat ze doen wat ze willen doen, wat ze kunnen doen en dat ze zich kunnen concentreren op hun werk. Stimuleer een goede teamdynamiek(feedback). Dit betekent dat elk team compleet is, en dat het voor iedereen duidelijk is wat zijn rol is en hoe die bijdraagt aan de doelen van het team. Psychologische veiligheid is hier het belangrijkste ingrediënt. Dit zorgt ervoor dat mensen ideeën delen, hun mening geven, fouten durven maken en successen samen vieren. Dit is de vruchtbare bodem voor creativiteit en groei!

Geef je team vrijheid in vertrouwen.
Zoals de tuinman erop vertrouwt dat de natuur haar werk doet. Zal het dan altijd goed gaan? Natuurlijk niet: meestal gebeurt er van alles dat niet voorzien is. En dat is precies de reden waarom je een responsief team hebt - daar kun je als manager het verschil maken. Door de situatie te overzien en mensen te helpen om met elkaar een antwoord te vinden op (nieuwe) dilemma's.

De wereld is verre van voorspelbaar. En dat is één reden waarom responsieve teams nodig zijn. Een andere reden is dat mensen opbloeien als je hun intrinsieke motivatie en creativiteit aanspreekt. Dit vereist managers die medewerkers inspireren met duidelijke doelen en hen vervolgens tot hun recht laten komen in een veilige omgeving.

Wil jij meer weten over moeiteloos veranderen en wat wij voor jou kunnen betekenen?

Vul dan onderstaand formulier in. Wij reageren binnen één werkdag. In de tussentijd kunt je onze gratis Whitepaper 'Responsieve Organisaties' downloaden.